EGE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ

Hüseyinzade Ali Turan Arşivi

TR EN

Hayatı

 

Tercüme-i Hâl Varakası

22 Ramazan 1329 - 4 Eylül 1327

 

 [Hüseyinzade Ali Turan’ın kendi el yazısı ile otobiyografisinden]

[16 Eylül 1911]

 

 

İsmim Ali’dir (Kafkasya İdare-i Ruhaniyesi tarafından verilmiş şehadetnamede Muhammed Hüseyinzade diye mukayyeddir). Pederim Molla Hüseyin Hüseyinzade’dir. Şöhretim Ali Hüseyin daha doğrusu Hüseyinzade Ali Bey’dir. Bu suretle yad olunurum. Pederim Bakû vilayeti beylerinden Hüseyinzade Kâzım Bey oğlu olup Tiflis Müslüman Mektebi’nde muallim idi. Ber-hayat değildir. Milliyetim Türk, tâbiyyetim muhaceretimden beri Türkiye tâbiiyyetidir. Valide cihetinden büyük pederim Kafkasya Şeyhülislamı merhum Hüseyinzade Şeyh Ahmed Salyanî’dir (8 Mart 1864’te) (Sual 9) ?. Efrenci Rumî 1864 sene-i Miladiyyesi Şubatın 24’üncü günü Kafkasya’da Bakû Vilayeti dahilinde Salyan kazasında tevellüd etmişim. Bu tarih takriben 1281 sene-i hicriyyesine (9 Şeval) müsadiftir. Kafkasya’da Tiflis Müslüman Mektebi’nde başlıca elsine-i İslamiyye tahsilinden ibaret üç-dört senelik bir tahsilden sonra 1875 sene-i miladiyesinde Tiflis Birinci Jimnaz Klasik’ine kabul olundum. Burada iki idadi sınıfından sonra sekiz senelik tahsil, o zamanlar başlıca ulum-i riyaziye ile Rus, Latin, Yunan, Fransız ve Alman lisan ve edebiyatını mutalaadan ibaret idi. 1885 sene-i miladiyyesinde mezkûr mektep-i idadiyeden ikmal-i tahsil şehadetnamesi alıp Rusya’da Petersburg Üniversitesi’nde Ulum-i Hikemiyye ve Riyaziye Fakültesi’nin (Faculte Phyzico-Mathematique) Ulum-i Tabiiyye Şubesi’ne talebe kaydolundum. 1889 senesinde bu şubede ikmal-i tahsil ile icazetname alıp İstanbul’a hicret etim. Burada muhtelif imtihanlardan sonra Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriyye’ye kabul olunup fi 10 Temmuz sene1311 tarihinde tabib dipiloması aldım. Elsineden Türkçe, Rusça, Fransızca ve ikinci derecede Almanca ve Farsça tekellüm ve kitabet ederim. Tiflis Jimnazı’nda Latin ve Yunanca ve Petersburg Üniversitesi’nde İngilizce okumuş olduğumdan bu lisanlara ve Arabiye aşinalığım vardır. Tıbba dair “Veba Mikrobu” unvanı tahtında doktor Mehmet Ref’i ile müştereken 1319 senesinde İstanbul’da bir kitap tab ve neşrettik. 1906 sene-i miladisinde Bakû’da “Glaf ve Mahfaza” unvanıyla bir hikâye tab ve neşrettim. Umum Rusya memaliki İslamlarının ilk yevmî gazetesi olmak üzere Baku’da 1904 senesinde Hayat namıyla Ahmed Bey Ağayev ve Hacı Zeynelabidin Tağıyev’le birlikte tesis ettiğimiz gazetenin iki sene kadar (?) müdür ve baş muharrirliğinde bulunup be (?) ile bazı asar neşrettim.

2. varak

1906 sene-i miladisinde Füyüzat unvanı tahtında yine Rusya Müslümanları arasında ilk olmak üzere Tağıyev’le birlikte musavver haftalık Türkçe bir mecmua-i İslamiye te’sis edip bir sene idare ile müteaddit makaleler neşrettim. Aynı sene de Bakû’da Rus lisanıyla münteşir ve menafi-i İslamiyeye hâdim Kaspi gazetesinin başmuharrirliğini deruhde ettim. Bu gazetede ve Kafkasya’da çıkan sair gazetelerde Rusça ve Türkçe makalelerim vardır. 1903 senesinde ahali-yi İslamiye ilan olunmak üzere bulunan meşrutiyetin bahşedeceği hukuktan mahrum edilmemesi için Petersburg hükûmeti nezdinde lazım gelen teşebbüsatta bulunmak için Kafkasya’dan i’zam olunan hey’et-i murahhasaya Salyan ahali-yi İslamiyesinin vekil-i murahhası sıfatıyla dâhil oldum.

1907 senesinden sonra Dersaadet’e avdetime yani 1910 senesi nihayetine kadar Bakû’da “Saadet” nam mekteb-i cedid-i İslamiyenin nazirliği vazifesini ifa ettim.

Mektub-i Tıbbiye-i Askeriye’de ikmal-i tahsili müteakip fi 3 Ağusutos sene 1311 tarihinde yüzbaşılık rütbesi ile Haydarpaşa Hastane-i Askeriyesinde hizmet-i devlete başladım. Osmanlı-Yunan muharebesine kadar bu hastanede emraz-i cildiye ve efrenciye koğuşlarında tabip-i mütehassıs muavini sıfatıyla ifa-yı vazife ettim. Bade muharebe esnasında Teselya’ya gidip Çatalca ve Dömeke ambulansı ve hastanelerinde ve belediye tebabetinde hizmet ettim. Dömeke Meydan Muharebesi’nde mecruhîn tedavisinde bulundum. Teselya’nın tahliyesi esnasında asker ve hasta nakline memur olup Anadolu sevahiline iki sefer ettim. Bu seferlerden İstanbul’a avdetimde tekrar Haydarpaşa Hastahanesi’nde cildiye ve efrenciye koğuşlarında tabib-i mütehassıs vezifesinde bulundum. Fi 2 Kânun-i Evvel sene 1316 tarihinde Tıbbiye-i Askeriyye’de açılan müsabaka imtihanını kazanıp mekteb-i mezkûra emraz-ı cildiye ve efrenciye muallim muavini tayin olundum. Bir buçuk sene kadar icra-yı tedrisat ettim. Aldığım maaşlar daima bir yüzbaşı maaş ve tayinatından ibaret idiyse de ancak Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye’de muallim muavini bulunduğum müddetçe hiçbir maaş almadım ve elân dahi bu maaşları almamış bulunuyorum. Teselya seferi esnasında birkaç defa harcirah almış idim. (şimdiki memuriyetimde) (maaşım 1500 kuruştur).

1318 senesi mart ibtidalarında Veliahd Sultan hazretlerine mensubiyetimden şüphe edilerek Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye’de vücuduma tahammül edilemeyeceği bildirildiğinden iptida mektepten bade 1903 sene-i miladiyesinde memalik-i Osmaniye’den vatan-ı aslım bulunan Kafkasya’ya teba’üde mecbur oldum ve orada ber-vech-i bala zikr ve ta’dad edilen iştigalatta bulundum. Bir aralık Bağdat taraflarında bir memuriyete tayin ve kolağalığına terfi edilmiş bulunduğumu haber aldım (sa da ancak Kafkasya’da idim). 1326 Kânun-i evvel evahirinde Dersadet’e avdet edip fi 28 Kanun-i evvel sene 1326 tarihinde tekrar müsabaka imtihanı[nından] sonra Tıp Fakültesi’nde ayda 1500 kuruş maaşla Emraz-ı Cildiye ve Efrenciye Seririyat şefi tayin olundum. El-an bu vazife ile mükellefim. Muharebe esnasındaki hizmetimden naşi yalnız Yunan Muharebesi madalyası ile dördüncü rütbeden Mecidî nişanını hâmil bulunuyorum. [İran devleti tarafından merhum Muzafferüddin Şah’ın İstanbul’u esna-yı ziyareti esnasında bendeye dördüncü rütbeden ve sonra da Kafkasya’da esna-yı seyahati sırasında üçüncü rütbeden Şir ve Hurşid nişanı ba-berat ita edilmiştir.]

Kafkasya’da iken kalemi ile münafi-i İslamiyeye hizmet ediyor diye merhum Muzafferüddin Şah tarafından bendeye bir kat’a üçüncü rütbeden Şir ve Hurşid nişanı bâ-berat ita edilmiştir.

Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye’den infisal ile memalik-i Osmaniye’den teba’üdümün sebebi yukarıda izah ettiğim vechile devr-i sabıkta veliahd-i saltanata mensubiyet şüphesinden mütevellid ta’kibattan idi. Türkiye’de taht-ı muhakemeye hiçbir zaman alınmadım. Kafkasya’da idare ettiğim gazetelerde Rusya hükûmeti ve hükûmet memurîni aleyhindeki makalelerden naşi birkaç def’a taht-ı muhakemeye alındım ise de her def’a berat kazandım ve [ara sıra ceza-yı nakdîden başka] asla ceza görmedim.

 

 

 

 

Otobiyografi 1 Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean cursus tempus ullamcorper. Sed dolor enim, molestie at sodales eu, laoreet sit amet erat. Ut facilisis cursus massa vel porttitor. Vestibulum nulla nulla, pretium sit amet eros vel, malesuada feugiat erat. In varius, enim id pharetra vestibulum, libero tellus pharetra sapien, vel cursus lorem turpis vitae nisl. Nullam volutpat arcu pellentesque sapien faucibus, ultrices feugiat est dignissim. Pellentesque id mattis neque. Ut pharetra ante vel imperdiet tempus. Integer gravida sapien eu sem feugiat, sit amet porttitor mi Döküman Otobiyografi 2 Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean cursus tempus ullamcorper. Sed dolor enim, molestie at sodales eu, laoreet sit amet erat. Ut facilisis cursus massa vel porttitor. Vestibulum nulla nulla, pretium sit amet eros vel, malesuada feugiat erat. In varius, enim id pharetra vestibulum, libero tellus pharetra sapien, vel cursus lorem turpis vitae nisl. Nullam volutpat arcu pellentesque sapien faucibus, ultrices feugiat est dignissim. Pellentesque id mattis neque. Ut pharetra ante vel imperdiet tempus. Integer gravida sapien eu sem feugiat, sit amet porttitor mi commodo. Nullam tempus mauris id orci pulvinar, at sodales turpis pulvinar. Proin sed dui tincidunt, sagittis nisi sit amet, cursus metus. Morbi consectetur, quam ac vulputate fermentum, neque dolor cursus nisi, sed fermentum dui arcu vitae turpis. Döküman
Biyografi 1 Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean cursus tempus ullamcorper. Sed dolor enim, molestie at sodales eu, laoreet sit amet erat. Ut facilisis cursus massa vel porttitor. Vestibulum nulla nulla, pretium sit amet eros vel, malesuada feugiat erat. In varius, enim id pharetra vestibulum, libero tellus pharetra sapien, vel cursus lorem turpis vitae nisl. Nullam volutpat arcu pellentesque sapien faucibus, ultrices feugiat est dignissim. Pellentesque id mattis neque. Ut pharetra ante vel imperdiet tempus. Integer gravida sapien eu sem feugiat, sit amet porttitor mi commodo. Döküman
Şahsi Belge 1 Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean cursus tempus ullamcorper. Sed dolor enim, molestie at sodales eu, laoreet sit amet erat. Ut facilisis cursus massa vel porttitor. Vestibulum nulla nulla, pretium sit amet eros vel, malesuada feugiat erat. In varius, enim id pharetra vestibulum, libero tellus pharetra sapien, vel cursus lorem turpis vitae nisl. Nullam volutpat arcu pellentesque sapien faucibus, ultrices feugiat est dignissim. Pellentesque id mattis neque. Ut pharetra ante vel imperdiet tempus. Integer gravida sapien eu sem feugiat, sit amet porttitor mi commodo. Nullam tempus mauris id orci pulvinar, at sodales turpis pulvinar. Proin sed dui tincidunt, sagittis nisi sit amet, cursus metus. Morbi consectetur, quam ac vulputate fermentum, neque dolor cursus nisi, sed fermentum dui arcu vitae turpis. Döküman
Ailesine Ait Belge 1 Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean cursus tempus ullamcorper. Sed dolor enim, molestie at sodales eu, laoreet sit amet erat. Ut facilisis cursus massa vel porttitor. Vestibulum nulla nulla, pretium sit amet eros vel, malesuada feugiat erat. In varius, enim id pharetra vestibulum, libero tellus pharetra sapien, vel cursus lorem turpis vitae nisl. Nullam volutpat arcu pellentesque sapien faucibus, ultrices feugiat est dignissim. Pellentesque id mattis neque. Ut pharetra ante vel imperdiet tempus. Integer gravida sapien eu sem feugiat, sit amet porttitor mi commodo. Nullam tempus mauris id orci pulvinar, at sodales turpis pulvinar. Proin sed dui tincidunt, sagittis nisi sit amet, cursus metus. Morbi consectetur, quam ac vulputate fermentum, neque dolor cursus nisi, sed fermentum dui arcu vitae turpis. Döküman